ALERJİ TESTLERİ NELERDİR ?

Alerjik hastalıklar ger geçen gün daha sık karşımıza çıkmaktadır. Hava kirliği, atmosfer ve mevsimsel değişiklikler solunum yollarındaki alerjik hastalıkların artışına yol açmaktadır. Gıdaların içinde kullanılan katkı maddeleri veya işlenmesi ile ortaya çıkan yeni alerjenler yüzünden besin alerjileri daha sık görülmeye başlamıştır. Yeni ilaçların gelişmesi de diğer alerjik hastalıkları arttığı gibi ilaç alerjilerinin artmasına yol açmıştır. Atopik hastalıkların artışı alerjik hastalıkların tanısı içinde yeni testlerin gelişmesine yol açmaktadır.
Alerjik hastalıkların birçok farklı şikayetlerle kendini gösterebileceği tanı koymakta zorlanılmaktadır. Özellikle ilaç alerjilerinde bazen ilaç alımından birkaç gün sonra veya 2-3 hafta sonra bile şikayetler ortaya çıkabileceği için yanlış tanılar veya testler uygulanabilir. Şikayetlerin alerji ile ilişkili olabileceği düşünüldüğünde alerji uzmanlarına yönlendirilmekte ve bu şekilde alerji uzmanları tarafından görülmektedir. Bunun dışında özellikle alerjik şok gibi ciddi alerjik reaksiyonların tanısının acil olarak konulması ve tedavisinin yapılaması gerekmektedir.
Alerjik olduğu düşünülen bazı şikayetler özellikle burun kaşıntısı, akıntısı, tıkanıklık hapşurma vücutta kaşıntı kızarıklık kabarıklık nefes darlığı hırıltı gibi şikayetler diğer uzmanlar tarafından değerlendirilebilir, fakat bilinmesi gereken bu şikayetlerin bazen ileri de birlikte görülebilecek olan alerjik hastalıkların habercisi olabilir ve oluşan alerjik hastalık ilerleyerek daha ciddi sorunlara yol açabileceği unutulmamalıdır. Bunun yanında öksürük, karın ağrısı, şişkinlik, reflü, mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık, baş ağrısı, yorgunluk, uykusuzluk, uyku apne sendromu , geceleri yükselen hipertansiyon vertigo deri döküntüleri, bülloz lezyonlar, gibi deri lezyonları da alerjik hastalıklarla ilişkili olabilir.
Alerjik hastalıkların ortaya çıkmasında 4 tip alerjik mekanizma sorumludur. Bunlar içinde en çok bilinen erken tip (tip I ) ve geçikmiş tip ( tip IV ) alerjik reaksiyonlarla oluşan alerjik hastalıklardır. Bu yüzden alerjik hastalıkların tanısının konulmasında birçok farklı teste ihtiyaç olabilir. Alerjik hastalıkların tanısında hangi testin yapılacağı alerji uzmanları tarafından belirlenmesi gereklidir. Gereksiz testler veya işlemler hastalarda ciddi alerjik reaksiyonları tetikleyebileceği ve yanlış tanılar konulup yanlış tedavileri yol açabileceği düşünülmelidir.
Alerjik hastalıkların tanısında da diğer hastalıkların tanısını koymak için en değerli olan anamne sonrasında fizik muayenedir. Alerji testleri yapılmadan önce dikkatli bir öykü alınması ve sonrasında muayene yapılması şarttır. Alerji hastaları alerjisine yol açan nedeni kendisi belirtebilir bu durumda tanıyı kesinleştirmek için testlerin yapılması gerekebilir, fakat bazen neden hasta tarafından da anlaşılamadıysa alerji testleri ile şikayete yol açan alerjen ortaya çıkartılabilir. Alerji testleri bilindiği gibi alerji uzmanının düşündüğü hastalığın tanısı koymak için yapılır ve testler tek başına tanı koydurmaz.
Alerji testlerinde alerjiye yol açan alerjen kullanılarak oluşan reaksiyonlar gözle görülebilir veya alerjik reaksiyonlar sonucunda ürünler kandan bakılarak yapılabilir.
Alerji testlerinden deriye uygulanan testler burada oluşan reaksiyon hasta tarafında da açıkça görülebilir. Kandan bakılan alerji testlerindeyse bağışıklık sisteminde oluşan reaksiyonlar veya ürünler ölçülür. Bazen alerjeni saptamak için alerjen provakasyon testlerine de ihtiyaç duyulur.

Alerji testleri deri testleri, kan testleri ve provakasyon testleri olarak yapılır

Alerji Deri testleri :

Deri prick test
İntradermal test
Prick to prick test
Patch ( yama ) test ve fotopatch test

Kandan bakılan alerji testleri :

Total ve spesifik IgE
Moleküler (Komponent-IgE) alerji testleri
Bazofil aktivasyon testi
Bazofil histamin salınım testi, Cys-LT salınım testi
LTT (Lenfosit proliferasyon testi, lenfosit stimülasyon testi)

Provakasyon testleri: alerjenin uygulanması bağlı olarak oral, nazal ve bronşial provakasyon testleri yapılabilir.

ALERJİ DERİ TESTLERİ

Deri prick testi : En sık kullanılan alerji testidir. Prick testte iğne ucu ile deri delinerek deri üstündeki alerjen solüsyonunun deri altına geçmesi sağlanır ve bu şekilde alerjenin yapmış olduğu kızarıklık kabarıklık ve kaşıntının deri üstünde gözle görülebilir şekilde oluşması sağlanır. Alerjik hastalıklardan özellikle IgE üzerinde ortaya çıkan alerjik hastalıkların tanısında kullanılır. Kolay uygulanabilen standartize edilmiş ve hızlıca tanı koydurabilen bir testtir. Deri prick test birçok alerjik hastalığın nedeni olan solunum yolu alerjenleri, gıda alerjenleri, ilaç ve arı alerjenleri ile yapılır.
Deri prick test kolay, ucuz ve hızlıca tanı koydurabilecek bir test olsa da testin yapılışı ve değerlendirilmesi çok önemlidir. Uygun olmayan ekstrelerin kullanılması veya uygun olmayan şekilde testlerin yapılması yanlış tanı koydurabileceği için dikkat etmek gerekir. Yanlış pozitiflikler ve negatiflikler yüzünde gereksiz tedaviler yapılabilir.
İnradermal deri testleri : alerjik hastalıkların tanısında kullanılan diğer bir deri testidir. İntradermal testte,0.02-0.05 mL volümündeki alerjen deri altına enjekte edilerek 3 mm çapın da kabarıklık oluşturulur ve 15-20 dk. sonra okunur. İntradermal deri testinde alerjen cilt içine verildiğinden yapılması daha zordur ve ciddi bir alerjik reaksiyon yol açma ihtimali vardır. İlaç alerjisi veya arı alerjisinin tanısının konulmasında kullanılabilir. Besin alerjilerinde çok tercih edilmeyebilir. İrritasyon ve yalancı pozitifliklere yol açabileceği için sonuçların diğer alerji testleriyle kontrol edilmesi önerilir.
Prick to prick test : besin alerjilerin tanısında kullanılan bu testte kullanılan alerji test solüsyonları ile yanıt alamıyorsak gıdanın kendisi ile test yapılabilir. Besin alerjilerinin tanısını koymak için güvenilir bir testtir. Alerjik şok açısından dikkatli olunması gerekir.
Deri yama (patch ) Testi: Alerjik hastalıklardan özellikte Tip IV gecikmiş tip alerjik reaksiyonlarla oluşan deri ve sindirim sistemi hastalıklarında yani kontakt dermatit ve eosinofilik ösofajit, gastrit proktit gibi hastalıkları tanısında kullanılır. İlaç alerjileri, besin alerjisi ve temas alerjilerin tanısında kullanılan bir testtir. Bazı bitkilerin temas yoluyla alerjik reaksiyona yol açabileceği için yama testleri yapılabilir. Alerjik olduğu düşünülen alerjen sırt bölgesine uygulanarak 48-72 saat sonra oluşan reaksiyonlar bakılır. Kimyasal maddelerin yapmış olduğu kontakt dermatit ve diş protez dolgu malzemelerinin yaptığı alerjik hastalıkların tanısını koymak için daha çok tercih edilir.

KANDAN BAKILAN TESTLER

Alerjik hastalıkların tanısını koymak için deri testleri dışında yapılan kan testleri ile alerjik hastalıkları tanısı kesinleştirilebilir veya tanısı koymada yardımcı olabilir. Kandan yapılan alerji testlerinin spesifivitesi yüksek olabilir ama deri testleri ile birlikte değerlendirilmesi daha uygun olur
Total IgE : alerjik hastalık olduğu düşünülen kişilerde en çok bakılan testlerdir. Total IgE alerjik hastalıklar dışında birçok hastalıkta yüksek olabileceği veya alerjik hastalıklarda yükselmeyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Spesifik IgE : Alerji testlerin yapılamadığı veya riskli olan hastalarda alerjiye yol açtığı düşündüğümüz alerjen özgü spesifik IgE bakılabilir. Spesifik IgE tek başına tanı koymak için yeterli değildir. Diğer testlerle kontrol edilmesi gerekir. Duyarlığı düşük ama spesifitesi yüksek olduğu için bazen besin alerjilerinde öyküde destekliyorsa tanı için son derece önemlidir.
Alerjen komponent testleri : alerjik hastalıklarda oluşan IgE daha ayrıntılı olarak çalışılmaktadır. Alerjenlerin yol açmış olduğu besin alerjisi arı alerjisi ve solunum yolu alerjilerinde özellikle anafilaktik şok gibi alerjik hastalıkların tanısında büyük ölçüde yardımcı olmaktadır. Bunun dışında polenlerle gıda alerjenler arasındaki çapraz reaksiyonları da gösterebilmektedir. Bu testte diğerleri gibi doğrulanması için başka testleri ihtiyaç duymaktadır. Alerjen komponent testler ile aynı anda birçok alerjen moleküllerine ayrılarak bakılabilmektedir ve tanı koymak için en etkili testlerden biridir.
Bazofil aktivasyon testleri : alerjik hastalıklardan IgE ile ve IgE aracılığı ile oluşmayan reaksiyonların tanısında kullanılabilir. Alerjenle temas eden alerji hücrelerinde ortaya çıkan reseptörlerin ölçülmesine dayalı bir yöntemdir. Besin alerjilerinde ve ilaç alerjilerin tanısında kullanılmaktadır. Besinlerden fındık havuç kereviz gibi gıdalarda yüksek duyarlılığa sahiptir. Yumurta, süt yer fıstığı tanısında yardımcı test olarak kullanılabilir. Ayrıca besinleri içinde yar alan koruyucular ve boya malzemelerin tanısında kullanılabilir.
Bazofil histamin salınım testi : alerjenlerin bazofillerle temas etmesinde sonra ortaya çıkan histamin ve diğer mediatörlerin ölçülmesine dayalı testlerdir. Duyarlılığı alerjenler göre değişebilir.
Lökosit transformasyon testi: alerjenlerin yol açmış olduğu gecikmiş tip IV alerjilerin ortya konulmasında yardımcı bir testtir. Yama testinde olduğu gibi kimyasal maddelerin yapmış olduğu reaksiyonlar değerlendirilir. Gıda ve ilaçların yol açmış olduğu gecikmiş tip reaksiyonlarda yani T hücrelerin yol açmış olduğu alerjik hastalıkların değerlendirilmesi için kullanılır.
LTT ile bir çok gıdanın yol açmış olduğu eosinofilik ösofajit veya gastrit şikayetleri saptanabilir. Gıdaların erken tip alerjik reaksiyonlarda yol açmış olduğu ürtiker ve alerjik şok dışında geç tip reaksiyonlarla yol açtığı hazımsızlık şişkinlik ve karın ağrısı şikayetlerinin açıklanmasında faydalı olabilir.

PROVAKASYON TESTLERİ

İlaç ve gıda alerjilerinin tanısında bazen nadir de olsa alerjenlerin kendisi ağızdan burundan ve solunum yolundan verilerek alerjik reaksiyonlardan sorumlu gıda veya ilaç saptanmaya çalışılır.
İlaç ve gıda alerjilerin tanısında kullanılabilir. Şüpheli alerjenlerin kullanılmasına bağlı olarak alerjik reaksiyona yol açabileceği için çok gerekmedikçe yapılmaması gerekir. Besin alerjilerinde test sırasında alerjik reaksiyon görülebileceği için acil şartları olan bir klinikte ve uzman kontrolünde yapılmalıdır.
Çift kör placebo kontrollü oral provakasyon testleri gıda alerjilerin tanısını koymak için en değerli testtir.
Alerjik hastalıkların tanısı koymak için yapılacak olan alerji testleri doğru ve yerinde yapıldığında alerjik hastalıkların tedavisinde ve önlenmesinde çok önemlidir. Yanlış yapılan testler yanlış tanılara ve gereksiz tedavilere yol açar.
Alerjik hastalıklar görüldüğü gibi farklı mekanizmalar ve farklı şikayetlerle ortaya çıkabilir. Bu yüzden alerji hastalarının alerji uzmanları tarafından değerlendirilmesi ve buna göre de testlerin belirlenmesi gerekir.

İlk yorumu siz yapın

Bir Yorum Yazın

Your email address will not be published.


*